1937 сыллаахха атырдьах ыйын 28 күнүгэр Саккырыыр оройуонугар «Кыһыл Ыллык» («Һуланьа Үдэн») диэн колхозка ыстаадаҕа төрөөбүтүм. Аҕам Никитин Серафим Иванович колхоз табаһыта, ийэм Никитина (Шадрина) Матрена Васильевна ыстаадаҕа чуум үлэһитэ. Бииргэ төрөөбүттэр 7 оҕо. Мин саамай улаханнара буолабын.
1 кылааһы бүтэрээри сырыттахпына 1945 сыллаахха саас сэрии бүппүтэ. Ол саас дьыл эрдэ кэлэн, хаар ууллан бутэн эрэрин өйдүүбүн. Ол күн үөрэнэн бүтэн баран аччыктаан былырыыҥҥы отону булан сиэри тыаҕа сүүрбүппүт (пилорама үрдүнэн сискэ). Төннөн кэлбиппит дьон бары таһырдьа сылдьар: «Сэрии бүппүт» диэн үөрүү-көтүү бөҕө. Онон-манан хастыы да киһи күлэ-үөрэ, кэпсэтэ олороллорун өйдүүбүн. Киэһэтин кыра буолан туох-туох буолбутун олох өйдөөбөт эбиппин. «Сэрии сылларыгар олох ыарахан этэ» диэн кэпсээччи ийэбит. Аҕабыт олох аҕыйах саҥалаах киһи этэ. Уонна дьиэҕэ аҕыйахтык көстөр, ыстаада биригэдьиирэ буолан куруук түбүктээх үлэ киһитэ. Табаһыттар өрөбүл күн, уоппуска сынньалаҥа диэни хаһан да билбэттэрэ. Күнүстэри-түүннэри табаларын харахтарыттан араарбакка көрөллөрө. Таба сүтүктээх буоллахтарына төлөтөллөр этэ. Сэрии кэмигэр хам аччык үлэлииллэрэ. Бэтэринээр Бочкарев кэллэҕинэ ыалдьыбыт табаны быраахтаан өлөртөрөн абырыыра диэн дьоммут кэпсээччилэр. Ийэбит Матырыына ыстаада чуум улэһитэ. Кини үлэтэ-сырыыта аҕабытыттан итэҕэһэ суох ыарахана: табаһыттар астарын астыыгын, тыһы, тириини имитэн таҥастарын тигэҕин, өлбүт таба этин хатараҕын, хаҥыл тыһы табаны үөрэтэн үүтүн ыыгын, 30-40 тыһы үүтэ биир биэдэрэ буолар, ону арыылаан колхозка туттараҕын. Сайын устата элбэх тириини имитэн тордох (ураһа сабыыта) тигэн колхозка туттараҕын, биир тордоҕу тигээри алта-сэттэ таба тириитин илиигинэн имитэҕин. Аны санаатахха дьэ сүрдээх элбэх үлэ эбит! Ити сэрии сылларыгар этэ диэн ийэбит кырдьан олорон кэпсээччи.
Улуу Кыайыы күнүн Сэбиэскэй сойууска 1965 сылтан эрэ бэлиэтиир буолбуттара. Ол сыл кэргэммин Степанов Иван Васильевиһы кытта Ленинград куоракка А.И.Герцен аатынан судаарыстыбаннай пединститутка үөрэнэр этибит. Үөрэнэр, олорор сирбит куорат киинигэр, таҕыстын да Невский проспект. Ыам ыйын 9 күнүгэр 1965 сыллаахха сарсыарда 11 чааска Невскэй проспекка тахсыбыппыт киһи элбэҕэ. Дьэ, сотору байыаннай парад ньиргийэн барда. Араас элбэх байыаннай техниканы онно көрдүбүт. Бүтэһигэр самолеттар көтөн аастылар. Ол дьикти түгэннэр билигин да харахпар көстөллөр.Дьон бары үөрэн-көтөн, сүргэтэ көтөҕүллүбүтэ, соһуйбута, ама да ааспытын иһин үөрүүлээх да хартыына этэ.
Мин 35 сыл устата үөрэхтээһин систиэмэтигэр үлэлээн баран биэнсийэҕэ тахсыбытым. Чурапчы, Дьокуускай педучилищены үөрэнэн бүтэрбитим. 5 сыл кыра кылаастары үөрэтэн баран, Ленинград куоракка пединституту бүтэрбитим. Уонна дойдубар Саккырыырга, Баатаҕайга, Дьокуускайга үлэлээбитим. 7 сыл Баатаҕайга Райисполкомҥа, РОНОҕа методиһынан үлэлээбитим. Ол тухары нарсудка заседателлаабытым, сокуоннай саастарын ситэ илик оҕолор хамыыһыйаларын сэкэрэтээрэ, Райисполком истиэндэ хаһыатын редколлегиятын, үөрэх үлэһиттэрин профсоюзтарын чилиэннэринэн үлэлээбитим. Кэргэним Иван Васильевич Дьокуускайга миниистирдэр Сэбиэттэригэр үлэлиир буолан, мин истибэт, саҥарбат оҕолор оскуолаларыгар 2 сыл иитээччинэн үлэлээбитим. Онтон Иван Васильевич «Ленинскэй» совхоз дириэктэринэн ананан дойдубутугар үлэлии кэлбиппит. Мин оскуолаҕа идэбинэн нуучча тылын учууталынан биэнсийэҕэ тахсыахпар диэри үлэлээбитим. Бу үлэлиир сылларбар үстэ учууталлар съезтэригэр (1960, 1977, 2005 сыллардаахха) сылдьыбыт эбиппин. 1960 сыллаахха үөрэх үлэһиттэрин бүтүн Союзтааҕы профсоюзнай конференцияларыгар Саха сириттэн соҕотох делегат буолан кыттыыны ылбыт дьоллоохпун. Аны санаатахпына мин дьоллоох да киһи эбиппин.
Анна Серафимовна Степанова (Никитина), педагогическай үлэ бэтэрээнэ, Эбээн-Бытантай национальнай улууһун, Түгэһиир нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, Эбээн-Бытантай улууһун үөрэҕириитин систиэмэтин бэтэрээнэ