Биһиги аҕабыт Афанасьев Иннокентий Васильевич 1913 сыллаахха Орджоникидзевскай оройуон II Малтааны нэһилиэгэр орто бааһынай дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Кыра сааһыттан кини эбээтигэр Анна Федоровнаҕа, эһээтигэр Михаил Степанович Шеломовка Чурапчыга Чаачыкый диэн кыра дэриэбинэҕэ иитиллибитэ, начаалынай кылаас үөрэхтээҕэ.
1935 сыллаахха төрөппүттэрэ Дьокуускай куоракка көһөн киирбиттэрэ, онно кини Чаачыкыйтан дьонугар кэлбитэ, араас үлэлэргэ үлэлээбитэ. Бэйэтэ бас билэр аттааҕа, ол атынан Охотскай перевозкаттан таһаҕас тиэйиитигэр үлэлэспит.
1939-1940 сыллардаахха бэйэтин баҕа санаатынан хоту оройуоҥҥа барарга быһаарыммыт, ол санаатын толорон Саккырыыр оройуонугар атынан айаннаан кэлбит. Кэлээт да үлдьү тутуу биригээдэтигэр киирэн Саккырыырдааҕы Райпоҕа болуотунньугунан үлэтин саҕалаабыт. Ол курдук саҥардыы тэриллибит Саккырыырдааҕы Райпо материальнай-техническай баасатын бөҕөргөтүүгэ Райпо хонтуоратын тутуутуттан саҕалаан элбэх маҕаһыыннар, ыскылааттар уонна подсобнай тутуулар тутуллан барбыттара.
Аҕабыт Афанасьев Иннокентий Васильевич, 1933 с.
Ол ыытыллар үлэлэргэ биһиги аҕабыт төрүт уус дьоҕурдаах киһи быһыытынан биир бастыҥ үлэһит аатын ылан куруук тутар-өрөмүөннүүр биригээдэҕэ чилиэнинэн, кэнники сылларга үксүн биригэдьииринэн, маастарынан үлэлээбит. 1943-1944 сылларга Баатаҕай-Алыытын бөһүөлэгэр сабыс-саҥа аныгылыы тииптээх тутуулаах килиэп буһарар бэкээринэ дьиэтин тутан үлэҕэ киллэрбиттэрэ, ити бэкээринэ тутуутугар биһиги аҕабыт биригэдьиир-маастар быһыытынан үлэлээбит. Ити үлэлэрин сүрүн туоһутунан Советскай Союз фашисткай Германияны утары сэриигэ (1941-1945 сс.) “Килбиэннээх үлэтин иһин” мэтээлинэн наҕараадаламмыта буолар.
Аҕабыт 1943 сыллаахха икки оҕолоох Аммосова Мария Васильевнаны кэргэн ылан, ыал буолан, биэс оҕону төрөтөн, уопсайа сэттэ оҕону көрөн-истэн, улаатыннаран, үөрэттэрэн, үлэһит дьон — ыал оҥортообуттара.
Фронт туһугар, кыайыы туһугар диэн күүрээннээх үлэҕэ биһиги дьоммут оборона фондугар харчынан, облигациянан биэриигэ актыыбынайдык кыттан, итии таҥаһы тигэн оҥорууга көмөлөспүттэрэ. Ол курдук сылын аайы аҕабыт биир ыйдаах хамнаһын байыаннай заемҥа суруттарбыт, хаһаайыстыбаннай поставкалары этинэн бириэмэтигэр төлөөн испиттэр.
Аҕабыт кэлин “Ленинскэй” совхозка сылгы үлэтигэр, “Чаалыйга”, “Сирэм Алыыга” убаһа аһатыытыгар үлэлээбитэ, сайынын оттоһоро. Ол үлэлээбит үлэтэ барыта сыаналаах бэлэхтэринэн уонна 1978 с. “Үлэ бэтэрээнэ” мэтээлинэн наҕараадаламмыта.
Биһиги күн күбэй ийэбит Мария Васильевна 1915 с. Аллараа Бытантай Алыы учаастагар төрөөбүтэ уонна онно улааппыта. Кустуурга көһөн кэлэн Кустуурдааҕы учаастак хотонугар сүөһү аһын астыыр, сэпэрээтэр үүтүнэн арыы таптайар этэ. Кустуур балыыһатыгар поварынан үлэлээбитэ. Кустуурга оскуолабыт 5 кылаастаах буолан биһигини 6 кылааска үөрэттэрээри Саккырыырга көһөн кэлбиппит. Ол кэлэн Промкомбинатка иистэнньэҥинэн, кэлин “Ленинскэй” совхоз Саккырыырдааҕы отделениетын ферматыгар ыанньыксытынан үлэлээбитэ. Биһиги бары кыра сааспытыттан сүөһүгэ сыстаҕас буола улааппыппыт. Бэйэбитигэр биир ынахтаах буолааччыбыт. Онтубутугар сайын “Кубалаах” сиригэр оттооччубут.
Биһиги төрөппүттэрбит оҕоҕо ордук үчүгэй сыһыаннаахтара. Аҕабыт уолун Лааһары кыра эрдэҕинэ саас күн уһаабытын кэннэ начаалынай оскуола тутуутугар анаммыт бэрэбинэни тиэйиигэ бэйэтин кытта илдьэ сылдьара. Ийэтэ уолугар сөп гына таба тыһынан куруму этэрбэс, түү кырыылаах чомпой бэргэһэ, күскэс тириитинэн дьоҕус саҕынньах тигэн биэрбитин кэтэн баран сылдьара билигин да харахпытыгар көстөр курдук. Лааһарбыт улаатан, үөрэнэн суоппар идэтин ылан, үлэлии сылдьан, 1975 сыллаахха массыына саахалыгар өлөн дьонугар улахан хомойууну-хоргутууну аҕалан ийэтэ оҕотун аһыытын кыайан аһардыбакка 1977 сыллаахха биһиги кэккэбититтэн ыарахан ыарыыттан өлөн туораабыта.
Кыыстара Еля сүөһүгэ үлэлиир бириэмэтигэр эбээһинэс курдук оҥостон күн аайы хотон ис-тас үлэтигэр, ынах ыаһыныгар көмөлөһөллөрө. Кэлин Елена Иннокентьевна Афанасьева оҕо уһуйааныгар үлэлээн, билигин биэнсийэҕэ тахсан, кыыһыгар көмөлөһөн сиэннэрин көрөн олорор. Кыыһа Яна улуустааҕы киин балыыһаҕа стационарга медицинскай сиэстирэнэн үлэлиир, икки кыыстаах.
Онтон кэлэр кыыс Зоя Иннокентьевна Егорова Дьокуускай куоракка олорор, биэнсийэлээх, үс оҕолоох, сэттэ сиэннээх, биир хос сиэннээх, билигин да кыаҕа баарынан үлэлээн оҕолоругар сүбэ-ама, күүс-көмө буола сылдьар.
Кыра кыыс Татьяна Иннокентьевна Чичигинарова идэтинэн хореограф, эбии үөрэхтээһин улуустааҕы Оҕо саас киинигэр оҕолору үҥкүүгэ үөрэтэр, кэргэнэ Чичигинаров Станислав Спартакович, Саккырыырдааҕы авиапортка авиадиспетчерынан үлэлиир, икки кыыс оҕолоро Дьокуускай куоракка олороллор, үлэлииллэр, биэс сиэннээхтэр, икки хос сиэннээхтэр.
Эдьиийбит Евгения Михайловна Горохова идэтинэн учуутал, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор.
Убайбыт Егор Михайлович идэтинэн зоотехник этэ, идэтинэн араас сиргэ үлэлээбитэ, кэлин Саккырыырдааҕы РЭС-кэ экономистыы сылдьан ыалдьан өлбүтэ. Кини кэргэнинээн Розалия Ильиничналыын икки уол оҕолоохтор этэ да эдэр саастарыгар өлбүттэрэ, биир уол сиэннээхтэр этэ.
Бу ахтыыны суруйар эдьиийдэрэ Антонина Иннокентьевна Макарова идэбинэн ветеринарнай фельдшербын, ол гынан баран уһуннук үлэлээбэтэҕим. Оҕолорум кыра буолан уһуйааҥҥа асчытынан, онтон кэлин манна дойдубар кэлэн баран “Ленинскэй” сопхуоска, онтон кэлин улуустааҕы киин балыыһаҕа кадр отделын инспекторынан үлэлээбитим. Үс кыыс оҕолоохпун. Оҕолорум бары үлэһит, ыал дьон, тоҕус сиэннээхпин, сэттэ хос сиэннээхпин.
Антонина Иннокентьевна Макарова, сэрии кэмин оҕото, үлэ бэтэрээнэ, Эбээн-Бытантай улууһун бочуоттаах олохтооҕо