Быйылгы 2026 с. дойдубут баһылыгын Владимир Путин ыйааҕынан Арассыыйаҕа норуоттар Сомоҕолоһуу сыла, төрөөбүт Сахабыт сирин Ил Дарханын Айсен Николаев уурааҕынан Култуура сыла, улууспутугар Төрүт үгэстэри сөргүтүү уонна сайыннарыы сыла биллэриллибиттэринэн мин култуура салаатыгар үйэ чиэппэрэ үлэлээбит кэммин ахтан-санаан кэллим.
1969 с. Саккырыырдааҕы орто оскуоланы бүтэрэн баран оччотооҕу «Ленинскэй” сопхуоска, дойдубар үлэлии хаалбытым. От оттоон, фермаҕа үлэлээн, кэлин повардаан баран уус-уран самодеятельность уонна комсомол актыыбынай кыттыылаахтарын быһыытынан Дьааҥы оройуонун комсомольскай тэрилтэтин өйөөһүнүнэн, үөрэххэ путевка ылан, Дьокуускай куоракка тиийэн туттарсан, 1970 с. Дьокуускайдааҕы култуура училищетын устудьуона буолбутум, ол эрээри кырдьаҕас төрөппүттэрбэр чугас буолаары, үлэлии-үлэлии үөрэнэр баҕаттан кэтэхтэн үөрэххэ көһөттөрөн, култуура министиэристибэтинэн Дьааҥы оройуонугар анаммыт, Райисполком култуура отделын бирикээһинэн Боруулаах нэһилиэгин тыа сиринээҕи кулуубугар сэбиэдиссэйинэн ананан, баара-суоҕа 19 сааспар дьоммуттан арахсан, бэйэбин бэйэм көрүнэр, өссө бүтүн 4-5 киһилээх тэрилтэ салайааччыта буолар эппиэтинэһи сүкпүтүм. Драма өттүгэр сүрдээх талааннаах, эйэҕэс-сайаҕас дьонноох нэһилиэккэ түбэһэн 1 сыл олус үчүгэйдик, таһаарыылаахтык үлэлээн, Адыаччы сопхуоска бастыҥ үлэлээх кулууп аатын сүгэрин ситиспиппит.
Өссө да салҕыы үлэлиэм эбитэ буолуо да, оччотооҕу олохтоох сельсовет кыһыҥҥы, сааскы сессияларбар ыыппатаҕыттан 1971 с. күһүнүгэр Дьокуускайга тиийэн үөрэҕим күнүскү театральнай-режиссерскай отделениетыгар киирбитим.
Үөрэнэр кэммитигэр 1972с. клубнай учебнай практикабытыгар 5 буолан Амма улууһун Бөтүҥнээҕи култуура дьиэтигэр (дир. Левин С.Я.) үлэлээбиппит. Биир ый иһигэр араас тэрээһиннэри ыытан, саҥа драматическай айымньылары туруоран, култуура дьиэтин репертуарын байытан практикабытын туйгуннук көмүскээбиппит, мин онно группа салайааччытынан сылдьыбытым. Ити сыл Дьокуускайдааҕы сельхозтехникумҥа эмиэ клубнай практиканы барбыппыт.
Ити курдук үлэлээн-үөрэнэн 1974 с. үөрэхпин театральнай коллектив салайааччыта, режиссер идэлээх, культурнай-маассабай үлэни тэрийээччи диэн дэгиттэр хайысханы баһылаан үөрэхпин ситиһиилээхтик бүтэрэн, диплом тутан эмиэ Дьааҥы улууһун Сартаҥнааҕы култуура дьиэтин дириэктэринэн ананан, 3 ый үлэлээн баран төрөппүттэрим ыарытыйалларынан көрдөһөн эмиэ Дьааҥы улууһун Кустуурдааҕы култуура дьиэтин дириэктэринэн көспүтүм, 8 сыл үлэлээбитим, кэргэннэммитим, икки оҕоломмутум.
1981 с. Саккырыырдааҕы култуура дьиэтин дириэктэрэ Р.И. Шарина биэнсийэҕэ барарынан култуура управлениета миигин онно дириэктэринэн анаабыта. Оччолорго 1971 с. тэриллибит Саккырыырдааҕы норуот тыйаатырыгар хаадыр тохтообот этэ, режиссердар кэлэ-кэлэ бара туралларыттан мин 0,5 ставкаҕа режиссер үлэтин эмиэ толорор этим. Ону таһынан уопсастыбаннай ноҕорууска быһыытынан олохтоох култуура тэрилтэлэрин профсоюһун салайарым. Уоппускаҕа биитэр декрекка сылдьар кэммэр олохтоох артыыстарбыт Л.Е. Старостин, А.Н. Ермолаева, В.Е. Стручкова (Другина), Д. Голиков үлэлии сылдьыбыттара, онон тыйаатыр сабыллыбатаҕа, кулууп үлэтэ тохтооботоҕо. Мин онон 1981 сылтан 1992 с. диэри, уопсайа 10-тан тахса сыл дириэктэрдээбитим. Онтон дьалхааннаах 90-с сс. уоппускаҕа олорон оччолорго “скороспелка» (сүөһү иитиинэн), онтон бизнеһынан дьарыктана сылдьыбытым. Ол сырыттахпына улуус салалтатыгар саҥа тэриллибит социальнай отделга сүрүннүүр исписэлииһинэн үлэҕэ ыҥырбыттара.
Онон судаарыстыбаннай сулууспаҕа 1993-1998 сылга диэри үлэлээбитим. Ити сылларга Чечня сэриитэ саҕаламмыта, онно улуустааҕы саллааттар комитеттарын бэрэссэдээтэлинэн, өрөспүүбүлүкэтээҕи дьахталлар Сэбиэттэрин Пленумун чилиэнинэн үлэлээбитим.
2001 с. Бүтүн Арассыыйатааҕы саҥа тэриллибит партияҕа чилиэнинэн, исполком салайааччытынан, сэкирэтээринэн уопсайа 6 сыл үлэлээн баран бэйэм оннубар атын киһини туруорбутум.
Салҕыы дойду Президеннэрин Владимир Путин, Дмитрий Медведев уопсастыбаннай приемнайдарын салайааччытынан, улуустааҕы дьахталлар уопсастыбаннай Сэбиэттэрин салайааччытынан, 2009-2011 сс. өрөспүүбүлүкэтээҕи «Знание” уопсастыба салайааччытынан, нэһилиэк уонна улуус дьокутааттарынан талыллан үлэлээбитим.
2014-2017 сс. өрөспүүбүлүкэ II-с ыҥырыылаах Палататын чилиэнинэн талыллан 3 сыл устата өрөспүүбүлүкэм сайдыытыгар бэйэм сэмэй кылааппын киллэрбитим.
2021 сылтан олохтоох «Бытантай уоттара» хаһыаппар уопсастыбаннай кэррэспэндьиэн быһыытынан үлэлиибин. 4 араас идэлээх (юрист, доруобуйа харыстабыла, атыыһыт, дизайнер) үлэһит оҕолордоохпун, 17 сиэн, 2 хос сиэн тапталлаах эбэлэринэбин.
Бочуоттаах сынньалаҥҥа оҕолорум көрүүлэригэр-истиилэригэр сөбүлүүр дьарыкпынан дьарыктанар дьоллоох ийэбин уонна эбэбин.
Светлана Горохова — Харысхаана, үлэ, култуура бэтэрээнэ, Эбээн-Бытантай улууһун бочуоттаах олохтооҕо, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна