Кулун тутар 5 күнэ – Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр норуот маастарын күнэ. Бу бэлиэ күн иитинэн Дьокуускай куоракка X төгүлүн ыытыллыбыт үбүлүөйдээх сэлэлээн хаамыыга Эбээн Бытантай улууһун, онтон төрүттэх дьон биир сомоҕо буолан кытыннылар.
Хараххытыгар ойуулаан көрүҥ эрэ, сааскы чаҕылхай күнү, ыраас салгыны, Саха сирин омугун хас биирдии бэрэстэбиитэлэ бэйэтин таҥаһын-сабын кэтэн кэлэн, сэлэлии хааман, куорат биир киин уулуссатын олоччу ылан кэбиспитин. Кыһыҥҥы таҥас хас биирдии киэргэлэ күн уотугар дьиримнии оонньуур. Тэрийээччилэр иһитиннэрбиттэринэн, быйылгы хаамыыга өрөспүүбүлүкэ 25 улууһуттан 1200-тэн тахса киһи кыттыбыт.
Дойду сирин дьоно халҕаһалыы анньан хото кыттар эбит буоллахтарына, хоту сир дьоно күргүөмүнэн кэлэр кыахтара суох. Айан ырааҕын аахсыбакка, үлэбит турар диэн мэһэйдэппэккэ, быйылгы тэрээһиҥҥэ Эбээн Бытантай улууһун аатыттан уонтан тахса киһи муһунна.
Холуонналар быыстарынан “Уруй! Айхал!” хаһыылар, төрүт олохтоох омуктар бэйэлэрин тылларын эҕэрдэлэрэ ыраахтан дьиэрэйэн ааһаллар.
Улуустар баһылыктара бары олоччу кыттар буолбатахтар. Ордук хоту, Арктика улуустарыттан кэлэр уустуктардаах. Дьолго, эбээн бытантайдар баһылыктара Иннокентий Стручков баарын мүччү туппакка, аҕыйах ыйытыыга хоруйдууругар көрдөстүм:
— Сэлэлээн хаамыыга Эбээн Бытантай улууһун дьоно-сэргэтэ сыллата тиһигин быспакка кыттабыт, тус бэйэм — аан бастакытын. Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун маастардарын күнүнэн Эбээн Бытантай улууһун аатыттан барыларыгар эҕэрдэ! Биһиги улууспут иис-уус өттүгэр эмиэ элбэх маастардардаах: түөрт — Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун, тоҕус — уус-уран оҥоһук.
Норуот маастардара түгэһиир эбээннэрин ииһин, оһуорун үөрэтэн ыччаппытыгар тириэрдэ сылдьаллар. Өбүгэлэртэн кэлбит үгэспитин хаалларыыга улахан кылааттаахтар.
Бу сэлэлээн хаамыы култуурабыт, үгэспит хааларыгар, атыттарга киэҥник тарҕатыыга, үүнэр көлүөнэҕэ тириэрдиигэ, өссө үрдүк таһымҥа таһаарыыга сүҥкэн суолталаах. Маннык тэрээһиннэр бэйэбит да дьоммутугар, кэлии даҕаны ыалдыттарга Саха сиригэр араас омук түөлбэлээн олорорун, хайдах култууралаахтарын, таҥастаахтарын-саптаахтарын олоччу арыйар, киэҥ, баай ис култуурабытын көрдөрөр.
Ыраах олорорбут быһыытынан, бүгүҥҥү сэлэлээн хаамыыга уонтан тахса киһи кыттар. Быыстапкаҕа кыттар маастардарбыт, куоракка олорор биир дойдулаахтарбыт тоҕуруостулар, — диэн этэр.
Быйыл хаамыы Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан норуоттар доҕордоһууларын дьиэтиттэн Орджоникидзе болуоссатыгар диэри буолла. Үгүс улуустар бэрэстэбиитэллэрэ бэйэлэрин гиэрбэлэрин, улуустарын аатын тута сылдьаллара хаамыыны ордук киэргэттэ. Онтон көрүөхтэн ураты көстүүлээх, бэйэлэрин маастардара тикпит төрүт таҥаһы кэтэн кэлбит улуустар Дьокуускай куорат олохтоохторун, ыалдьыттарын сөхтөрдүлэр.
Эбээн Бытантай улууһуттан төрүттээх, күөх Ньурба кийиитэ Раиса Старостина сэлэлээн хаамыыга аан бастакытын кыттар эбит.
— Бэйэм Эбээн Бытантай улууһуттан төрүттээхпин, билигин Ньурбаҕа олоробун. Дойдубуттан кэлбит дьоммун көрсөөрү Дьокуускайга кэллим. Сэлэлии хаамыыга кэл диэбиттэрин быһа гыммакка, эдьиийбин кытта кытта сылдьабын. Бу Мария Ивановна Аммосова тикпит таҥаһын кэтэн, олбоҕун тутан турабын. 
Тэрээһин олус сэргэхтик барар эбит. Араас хоту дойду улуустара бааллара сомоҕолоһууну күүһүрдэр, биир дойдулаахтарбын көрөн үөрдүм, дойдубар тиийбит курдук сананным. Эбээн Бытантайга бүтэһигин 2018 сыллаахха сылдьыбытым. Инникитин сэлэлээн хаамыы кэмигэр Дьокуускайга баар буоллахпына хайаан даҕаны кыттар санаалаахпын, — диэн санаатын үллэстэр.
Саха сирин олохтоохторун төрүт таҥастара бу – биһиги уратыбыт, өбүгэлэрбитин, айылҕаны кытта ситиммит. Бу тугунан да кэмнэммэт баайбытын көлүөнэттэн көлүөнэҕэ тириэрдэр ытык иэспит!
Людмила ПОПОВА