85 сыл анараа өттүгэр, бэс ыйын 22 күнүгэр 1941 сыллаахха сарсыарда 4 чааска фашисткай талабырдьыттар биһиги дойдубутугар сэрэтиитэ суох сэриинэн саба түспүттэрэ. Чаҕылхай күннээх күөх халлааммыт хара буруонан, аһыылаах харах уутунан эмискэ бүрүллүбүтэ.

РФ Бэрэсидьиэнэ В.В.Путин уурааҕынан бэс ыйын 22 күнэ — Өйдөбүнньүк уонна кутурҕан күнүнэн биллэриллибитэ. Бу күн Үөһээ-Бытантай нэһилиэгэр Аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылаахтара Садовников Афанасий Семенович, Бурнашев Иван Дмитриевич ааттарын үйэтитэр сквер аһыллыыта буолла. Аҕа баһылык Лев Горохов бу сквер биһиги нэһилиэкпитигэр улахан суолталаах буоларын бэлиэтээтэ.

Бурнашев И.Д., Садовников А.С. баара суоҕа 18-19 саастаах эдэркээн уолаттар Ийэ дойдуларын көмүскүү сэрии саҕаланаатын кытта ыҥырыллан барбыттара. Афанасий Семенович Брянскай, Прибалтийскай, Белорусскай фроннарга сэриилэспитэ. Хорсун быһыытын туоһулуур элбэх махтал суруктардаах, мэтээллэрдээх сэрииттэн эргиллибитэ. 1950 сыллаахха Дьарҕаалаах бөһүөлэгэр саҥа арыллыбыт начаалынай оскуолаҕа сэбиэдиссэйинэн ананан үлэлии сылдьан сэриигэ ылбыт бааһырыылара бэргээннэр, тохсунньу 11 күнүгэр 1952 сыллаахха баара-суоҕа 29 саастааҕар ыалдьан өлбүтэ. Үлэлээбит оскуолата билигин кини аатын сүгэр.
Иван Дмитриевич Бурнашев Уус-Алдан оройуонугар Чэриктэй нэһилиэгэр 1924 сыллаахха төрөөбүтэ. 18 саастааҕар Чурапчытааҕы военкоматтан ыҥырыллан сэриигэ барбыта. 1942-1946 сс. Японияны кытта сэриигэ кыттыбыта. “За отвагу”, “За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.”, “За победу над Японией” мэтээллэринэн наҕараадаламмыта. Сэрии кэнниттэн Үөһээ-Бытантай нэһилиэгэр олохсуйбута, 4 оҕолоох Попова Ульяна Александровнаны кэргэн ылан 8 оҕону иитэн-харайан атахтарыгар туруортара. 1970 сыллаахха 46 сааһыгар күн сириттэн барбыта. И.Д.Бурнашев быраата М.И.Ушницкай тыл эттэ, кэлэр көлүөнэ ыччаты ааспыт кэми умнубаттарыгар ыҥырда.
4 сыл кырыктаах кыргыһыы түмүгэр дойдубут дьоно бүттүүн турунан, тыылга хаалбыт оҕотуттан кырдьаҕаһыгар диэри бэриниилээх үлэлэринэн Улуу Кыайыы өрөгөйүн билбиттэрэ. Килбиэннээх үлэлэринэн кыайыыны уһансыбыт Үөһээ-Бытантай нэһилиэгин олохтоохторо бэйэлэрин кылааттарын тэҥҥэ киллэрбиттэрэ. Ол ааспыт ыарахан күннэр хаһан да умнуллубаттар!
Миитиҥҥэ мустубут дьон сэрии хонуутуттан төннүбэтэх буойуттар хорсун быһыыларыгар сүгүрүйэн, биһиги дьоллоох олохпут иһин кыргыспыт, турууласпыт бары бэтэрээннэри санаан кэриэстэбил мүнүүтэтигэр турдулар. “Күнчээн” сайыҥҥы сынньалаҥ лааҕыр оҕолоро миитиҥҥэ көхтөөх кыттыыны ыллылар. Эйэни аҕалбыт, көҥүлү түстээбит кэскиллээх дьыала биһиги өйбүтүгэр-санаабытыгар, олохпутугар сөҥөр. Ким да умнуллубат, туох да умнуллубат!
Дьарҕаалаах орто оскуолатын учууталлара Клара Николаевна Стручкова-Захарова, Ньургуяна Петровна Данилова


