СӨ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин I солбуйааччыта Дмитрий Садовников салайар бөлөҕө кытыы нэһилиэккэ тиийээт даҕаны быйыл күһүн үлэҕэ киирбит мас кыырпаҕынан оттуллар саҥа хочуолунайы көрдө.
Улуус Аҕа баһылыга Иннокентий Стручков хочуолунай көдьүүстээҕин бэлиэтээн туран, улуус киинигэр Саккырыырга ититэр ситиминэн хабыллыбакка турар «Ойгидо» түөлбэҕэ маннык хочуолунай тутуута үбүлээһин да өттүнэн табыгастааҕын ыйда.
Салгыы оробуочай бөлөх култуура дьиэтигэр нэһилиэнньэни кытары көрүстэ. Ыалдьытымсах нэһилиэк олохтоохторо өбүгэ үгэһинэн аал уоту оттон, айах тутан сылаастык көрүстүлэр.
Отчуоттуур мунньах үөрүүлээх түгэнтэн саҕаланна. Ол курдук, кытыы нэһилиэк олохтоохторо үлэҕэ ситиһиилэрин, уопсастыбаннай олоххо көхтөөх сыһыаннарын иһин биэдэмистибэлэр наҕараадаларын – бочуоттаах грамоталары, махтал суруктары үөрүүлээх быһыыга-майгыга туттулар. Ол курдук, нэһилиэк бибилэтиэкэрэ Светлана Черепанова «СӨ үөрэхтээһинин үтүөлээх үлэһитэ» бочуоттаах ааты, олохтоох дьаһалта кылаабынай исписэлииһэ Михаил Боярский үтүө суобастаах үлэтин уонна улуус социальнай-экономическай сайдыытыгар кылаатын иһин СӨ Аартыка сайдыытыгар уонна хотугу норуоттар дьыалаларыгар министиэристибэ махтал суругун, итиэннэ нэһилиэк баһылыгын солбуйааччыта Алексей Баишев үрдүк таһымнаах үлэтин иһин Бочуоттаах грамотаны, урбаанньыт Татьяна Федорова Аартыка уонна атыы-эргиэн салаата сайдыытыгар үтүөтүн иһин Аартыкатааҕы атыы логистическай хампаанньатын махтал суругун, И.Н. Слепцов аатынан Кустуурдааҕы орто оскуола хаһаайыстыбатын сэбиэдиссэйэ Ольга Рожина үтүө суобастаах үлэтин уонна үөрэхтээһин систиэмэ сайдыытыгар кылаатын иһин СӨ үөрэх уонна билим министиэристибэтин махтал суругун, улуус социальнай-экономическай сайдыытыгар кылаатын иһин биэнсийэлээх Варвара Мигалкина СӨ Бырабыыталыстыбатын махтал суругун туттулар.
Онтон Саха сирин Ил Дархана Айсен Николаев аатыттан «Гражданскай килбиэн” үрдүк бэлиэни Дмитрий Садовников доруобуйа харыстыбылыгар өр сыллаах, үтүө суобастаах үлэтин иһин фельдшер Наталья Константиновна Гороховаҕа туттарбыта дохсун ытыс тыаһынан доҕуһуолланна.
Үрдүк сололоох салайааччылар бөлөхтөрүн састаабыгар баар, биһиги улууспутун сүрүннүүр куратор, экэниэмикэ миниистирин I солбуйааччыта Мария Аргунова өрөспүүбүлүкэбитигэр ааспыт 2025 сылга ыытыллыбыт үлэни сырдатта. Хоту сир олохтоохторо ыраахтан кэлбит салайааччыларга долгутар ыйытыктарын биэрдилэр, кыһалҕалаах боппуруостарын туруорустулар.
Нэһилиэк инникитэ – оскуола оҕолоро уонна ыччат буолаллар. Олохтоохтор быйыл эмиэ саҥа оскуола тутуутун туруорустулар. Бырайыага бэлэм эрээри, үбүлээһинэ олус үрдүгүнэн олоххо хаһан киирэрэ чопчу биллибэт. Үөрэхтээһин сайдыытын хааччыйар киин дириэктэрэ Албан Стрекаловскай оскуола тутуута 5-с уочаракка турарын туһунан эттэ. Маны сэргэ улуус баһылыга Иннокентий Стручков типовой бырайыактаах, оскуола-саад буолбакка, көннөрү оскуоланы тутуу билиҥҥи үп-харчы кырыымчык кэмигэр тутуллар болдьоҕо кылгаһынан уонна үбүлээһинэ кыалларынан ордук көдьүүстээх, табыгастаах буолуоҕун туһунан этэн турар.
Өссө биир кыһалҕалаах боппуруос – киин куоракка диэри айан-сырыы. Быйыл чэпчэтиилээх авиабилиэт атыыта тохтоон турар. Ити боппуруоһу нэһилиэнньэни кытта көрсүһүү кэмигэр мэлдьи туруорсаллар. Ону Кустуур нэһилиэгин олохтоохторун аатыттан Мария Саргина чэпчэтиилээх билиэккэ тиксэр эрэ киһи тиксэр, ол оннугар итиннэ көрүллэр үбүнэн авиабилиэт сыанатын түһэрэргэ этии киллэрдэ. Кырдьык, хотугу улуус олохтоохторугар билиэт сыанатын чэпчэтии – тыын боппуруос. Дьон көргө-күүлэйгэ буолбакка, үксүн киин куоракка эмтэнэ, былааһаҕа көрдөрүнэ, араас ыксаллаах түгэннэргэ айанныыллар. Айан-сырыы ороскуота дьиэ кэргэн бүддьүөтүгэр олус охсуулааҕын олохтоохтор эттилэр.
Социальнай суолталаах бородуукта тиэллиитэ улуус хас биирдии олохтооҕун долгутар. Арктическай атыы-эргиэн хампаанньа генеральнай дириэктэрин солбуйааччыта Иннокентий Петров СӨ Бырабыыталыстыбатын көмөтүнэн уонна федеральнай хайысханан үбүлээһин көрүллэн бу боппуруос быһаарыллан турар, кыһыҥҥы суол сабылла илигинэ Эбээн-Бытантай улууһугар 80 туонна ас-үөл кэлиэхтээх, ол иһигэр 19 туонна Кустуурга диэн хоруйдаабыта үөрүүлээх иһитиннэрии буолла.
Маны тэҥэ нэһилиэк олохтоохторо интернет сибээһэ олус бытаан буолан, «госуслуги” курдук наадалаах сыһыарыыларга сатаан киирбэттэрин туһунан эттилэр. Онуоха «Синергия Арктика” бырайыак сүнньүнэн түргэн куйаар ситимэ 2027 сыл бүтүүтэ улуус киинигэр кэлиэҕэ диэн эттилэр. «Дьарҕаалаах уонна Кустуур курдук нэһилиэктэрэ Ил Дархан Айсен Николаев стратегическай Укааһыгар киирэн, намыһах орбиталаах спутниковай сибээһи холбооһун бырагырааматыгар киирбиттэрэ. Бу сылга Инновация министиэристибэтин иһинэн үлэлиир «Арктик Телеком” сүнньүнэн өрөспүүбүлүкэбит үрдүнэн 10 станция тестированиены барыаҕа, сыл бүтүүтэ нэһилиэнньэлээх пууннары, көс оскуолалары, эбии ФАП-тары чинчийэн баран, 2027 сыл бүтүүтэ Кустуур нэһилиэгэ бу сибээскэ холбонуоҕа, бастакы уочарат, оскуолалар, дьаһалта, суотабас сибээс хааччыллыахтара. Онтон нэһилиэнньэ бары холбоноругар тарҕатар ситимнэри тутуу наада, оччотугар хас биирдии дьиэҕэ куйаар ситимэ тиийиэҕэ», — диэн сибээс миниистирин солбуйааччыта Михаил Черноградскай эттэ. Онтон билигин нэһилиэк олохтоохторо «Арктик Wi-Fi» ситиминэн босхо туттуохтарын сөбүн, бу ситим үлэтин олохтоох дьаһалтаҕа бэрэбиэркэлээн көрбүттэрин туһунан Михаил Павлович эттэ уонна интэриэһиргиир дьоҥҥо көрдөрөн биэрдэ.
“Арктик Телеком» старшай менеджера Мира Никифорова Баатаҕай-Алыытыгар исписэлиис баарын, туох эмит хааччах, алдьаныы-кээһэнии баар буоллаҕына кэлэн көрүөн сөбүн туһунан иһитиннэрдэ.
Нэһилиэк олохтооҕо Елена Попова саха сүөһүтэ Эбээн-Бытантай улууһуттан төрдүн-ууһун тардан, киин улуустарынан тэнийэн, барыбыт национальнай киэн туттуута, барҕа баайа буоларын бэлиэтээн туран, саҥа хотон тутуутун ыйытта. Тыа хаһаайыстыбатын миниистирэ Артем Александров нэһилиэккэ 80 төбө сүөһүгэ анаммыт аныгы хотон 2027 сылга тутуллан үлэҕэ киириэҕэ диэн мэктиэлээтэ уонна улуус киинигэр көһөрүллүбүт ынах сүөһүлэр төттөрү Кустуурга кэлиэхтэрэ диэн эттэ.
Мунньаҕы түмүктүүр кэмҥэ Мария Саргина нэһилиэк олохтоохторун аатыттан ОДьКХ ГУП генеральнай дириэктэригэр Виталий Чикачевка быйыл саҥа мас кыырпаҕынан оттуллар хочуолунай үлэҕэ киирэн, олус абыраммыттарын туһунан эттэ уонна барҕа махталын тириэртэ. «Виталий Семенович биһиги нэһилиэкпитигэр кэлэ сылдьан, саҥа хочуолунай үлэҕэ киириэҕэ диэн мэктиэлээбитэ уонна ол эппит тылын тутта. Тылынан эрэ буолбакка, дьыаланан көрдөрөр салайааччы!» — диэн Мария Иннокентьевна махтанна.
Отчуоттуур мунньах түмүгүнэн СӨ ситэриилээх былааһын ааспыт сыллааҕы үлэтин кустуурдар биһирииллэрин биллэрдилэр.
Сардаана Копырина