Хайа да киһи бу сиргэ үлэлиирин, олорорун тухары араас үтүөкэн дьоннуун алтыһар, үлэлиир. Ол курдук, мин таба ыстаадатыгар үлэлээбит кэммэр үгүс үтүө дьоннуун алтыспытым. Оскуола кэнниттэн “оскуола-производство-үрдүк үөрэх” диэн девизтаах комсомольскай путевканан “Ленинскэй” сопхуос 5№-дээх ыччат комсомольскай биригээдэтигэр табаһытынан үлэлии тахсыбытым. Оччотооҕуга оскуола выпускниктара тыа хаһаайыстыбатын производствотыгар — табаҕа, сылгыга, сүөһү көрүүтүгэр фермаҕа үлэлии тахсар этилэр.
Ыстаадабыт биригэдьииринэн, настаабынньыгынан убайым Семен Григорьевич Горохов үлэлиирэ. Биригээдэбитигэр 7 буолан үлэлиирбит, үксүбүт эдэр ыччаттар. Табаһыттар кыра сааспытыттан үлэҕэ эриллэн улааппыт ыччаттар буоламмыт, бары да үлэбитин кыайа тутарбыт. Күнүһү-түүнү, кыһыны — сайыны билиммэт табаһыт ыарахан үлэтин хайдах баарынан ылынарбыт, ким да бу үлэ ыарахан, кэскилэ суох диэн үҥсэргээбэт этэ. Онно эбии биригэдьиирбит Семен Григорьевич Горохов, Саха АССР Тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, “Үлэҕэ килбиэнин иһин” мэтээллээх кырдьаҕас коммунист, өр сылларга табаҕа үлэлээбит уопуттаах табаһыт, саталлаах дьаһала, көмөтө, сүбэтэ күүс-көмө буолара.
Хайа да үлэҕэ ситиһии, эбиллии, кыайыы — хотуу сатабыллаах үлэттэн, сөптөөх дьаһалтан саҕыллар. Убайым Сэмэн сыралаах үлэтигэр тус бэйэтин көрүүтүн эрэ буолбакка, бу идэҕэ үлэлиир тыа хаһаайыстыбатын салайааччыларын кытта ыкса сибээстээх үлэлиирэ.
Кинилэртэн биирдэстэрэ Константин Кириллович Никитин буолар. Кини “Ленинскэй” сопхуос Саккырыыр отделениетыгар таба биригэдьииринэн өр сылларга үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ. Табаһыттар үлэлэрин чэпчэтэргэ элбэх былааннаах үлэлэр ыытыллыбыттара. Ол курдук, хас ыстаада сирин аайы кыстык сирдэригэр охсуу дьиэлэр тутуллан табаһыттар тымныы кыһыҥҥы ыйдарга сырдык дьиэлэргэ олорор буолбуттара. Таба ахсаанын сатабыллаахтык ыытарга анаан сир аайы киэҥ-куоҥ харааллары, быыс бүтэйдэри туттарбыта. Константин Кириллович таба иитиитигэр үлэтин биир улахан ситиһиитинэн кини уопуттаах биригэдьиирдэри кытта атах тэпсэн олорон дьыл хайа кэмигэр таба аһылыгын саппааһын, ханнык маршрутунан сылдьыахтаахтарын биир сүбэнэн, дьыаланан үлэлиири ситиһэрэ.
Кини салайааччы быһыытынан олус эппиэтинэстээх, ирдэбиллээх үлэһит этэ, табаһыттартан эмиэ оннук сыһыаны ирдиирэ.
Константин Кириллович үлэлиир кэмигэр сопхуос табатын ахсаана сылын аайы элбээн, хаҥаан испитэ. Ол курдук, Саккырыыр отделениетын табатын биригээдэтэ улахан табаны тыыннаахтыы иитини 97,7%, тугут дьыалабыай тахсыытын 81,1% ылары ситиспитэ. “Ленинскэй” сопхуоска таба ахсаана 25 тыһыынча төбөҕө тиийэ сылдьыбыта, сылын аайы судаарыстыбаҕа 6000 таба туттарыллара. Ол саҕана үлэ күөстүү оргуйара, табаһыттар үксүлэрэ социалистическай куоталаһыы кыайыылаахтарын знагынан бэлиэтэммиттэрэ, элбэх бастыҥ көрдөрүүлээх производственниктар орденнарынан, мэтээллэринэн наҕараадаламмыттара.
Саккырыыр отделениетын таба иитэр биригээдэтигэр уопсайа 6 ыстаада баара. Хас биирдии ыстаада аайы, кэтэх табалыын холбоон 1200-2000 таба баара. Константин Кириллович ол ыстаадаларын кыһын табанан, сайын атынан сылдьан кэрийэрэ. Саас, күһүн харааллааһыҥҥа бэйэтэ кэлэн таба ахсаанын ыытара, сайын атынан тугут ааҕыытыгар сылдьара. Ахсаан кэнниттэн ыстаада аайы производственнай мунньах ыытан, ахсаан түмүгүнэн итэҕэһи-быһаҕаһы быһаарсан, сүбэ-ама биэрэрэ. Кини ыйыыта, кэрдиитэ ыстаада үлэтигэр төһүү күүс буолара. Хас сылын аайы сопхуос ыстаадаларыгар бүрүссүлүөскэ хаанныыр үлэ тэрээһиннээхтик ыытыллара, ону биригэдьиир Константин Кириллович илиитигэр ылан, бэйэтэ тахсан хааннатар этэ, ыарыһах табалары булгуччу өлөттөрөн, ыарыыттан ыраастааһыны тэрийэрэ.
Таба иитиитэ хоту сир олохтоохторугар уларыйбат сүрүн салаа буолара. Урукку кэм табаһыттара үлэлиир ньымаларын үрдүк көрдөрүүлэринэн, ситиһиилэринэн сайдыы суолугар таһаардахтара.
Олоҕум биир кэрчик кэмигэр үтүө үлэһит дьоннуун үлэлээбиппинэн киэн туттабын. Билиҥҥи сайдыылаах үйэ төһө даҕаны үтүөтүн иһин, ыраах хайа быыһыгар олорор эбээн дьонугар охсуута улахан. Табанан олорор эбээн норуотун ыччата таба иитиититтэн туораан эрэрэ, бүтүн эбээн омугар олус хомолтолоох. Табата суох хотугу киһи омук быһыытынан симэлийэр куттала тирээн кэллэ. Таба иитиитэ сүрүн салаа буоларын эбээн омук киһитэ умнуо суохтаах. Табабытын харыстаан, сайыннаран, иитэн, табалаах хоту омук буоларбытынан киэн туттуоҕун.
Вера Афанасьевна ПОПОВА, Комсомол XVIII—XIX сийиэстэрин делегата, РСФСР 10X—с ыҥырыылаах Верховнай Сэбиэтин депутата, Ленинскэй комсомол бириэмийэтин лауреата