Киһи айылҕаттан араас талааннаах, сатабыллаах, дьоҕурдаах да буолар эбит… Биһиги улууспутугар үөрэҕирии салаатыгар олоҕун анаабыт Учууталлар учууталлара, РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ Елена Попова сүрүн үлэтиттэн иллэҥ кэми буллар эрэ умсугуйан туран ииһинэн дьарыктанарын бары бэрткэ билэбит. Ону таһынан Елена Андреевна өлгөм үүнүүлээх оҕуруоччут мааныта, асчыт бэрдэ, сатабыллаах хаһаайка.
Кини оҕуруотугар күн көрөр араас үүнээйитэ, оҕуруот аһа барыта баар. Барбах хоту сир тыйыс усулуобуйатыгар минньигэс арбууһу үүннэрэн кэнчээри ыччатын күндүлүүр.
«Тэпэлииссэбэр «Малышка» диэн арбуустардаахпын. Арбууһу урут-уруккуттан үүннэрэбин, ийэм төрөөбүт күнүгэр – балаҕан ыйын 10 күнүгэр остуол тэрийэн, бары мустан сиир буоларбыт. Племянниктарым кыра эрдэхтэринэ арбуус сиэри эбэлэрин төрөөбүт күнүн күүтээччилэр. Биир дьыл кыралыын-улаханныын 11 арбуус ылбыттаахпын,» — диэн Елена Андреевна уруккуну-хойуккуну ахтан-санаан сылаанньыйар.
Уопуттаах оҕуруоччуттан хаһааҥҥыттан оҕуруот аһын олордуутунан дьарыктанарын, тугу олордорун туһунан ыйыттыбыт.
“Бастаан ийэм оҕуруот аһын олордуутунан дьарыктанар этэ, кини убайа Ньукулай Бүлүүттэн кэлэн, Кустуурга олорор кэмигэр үөрэппитэ. Ити 1984 сыллаахха этэ. Мин онно көннөрү көрөр, көмөлөһөр эрэ этим.
Сайын Хатаска убайым аахха тиийдэхпинэ, онно эмиэ тэпэлииссэ бөҕө буолара. Сыыйа-баайа үөрэннэҕим.
Быйыл күнэ, сылааһа суох сайын буолан оҕурсуум мөлтөх соҕус. Кабачок үүннэрэн, икра оҥоруохтаахпын, моркуобум улаата түһэрин күүтэбин. Ол быыһыгар помидор, укруоп, сүбүөкүлэ, хортуоска, салат от да баар».
Тыал, ардах аргыстаах көмүс күһүммүт салаллан кэлэн, билигин сатабыллаах хаһаайка бэйэ тэпэлииссэтиттэн, кирээдэтиттэн сомсон ылбыт битэмииннээх оҕуруот аһын туустаан-тумалаан, кэнсиэрбэлээн кыһыҥҥы хаһааһы хааччынар түбүккэ сылдьар.
«Оҕурсуу тууһааһынын саҥаһым Надя эрэсиэбинэн куруук туттабын. Ол курдук:
3 л. ууга 3 улахан ньуоска (с горкой) саахар, 6 ньуоска туус кутабыт. Оргутабыт, оргуйан эрдэҕинэ 1 улахан ньуоска уксус эбэн биэрэбит. Эрдэ бааҥкалары олох үчүгэйдик сылаас уунан сууйабыт. Оҕурсуулары эмиэ сылаас уунан тэрээпкэнэн сууйабыт. Бааҥкаларга туманы (приправаны) кутаталыыбыт, онтон тэҥ оҕурсуулары угаталыыбыт. Бэлэмнээбит уубун оҕурсуулаах бааҥкаларга сылаастыы (ип-итии буолуохтаах) кутабын. Онтон уу бааннатыгар угабын (уу бааҥка моонньутугар дылы буолуохтаах, хаппаҕын күүскэ саппаппын, кыратык сабан эрэ биэрэбин). Итиннэ 15-20 мүнүүтэ туруохтаах, оҕурсуу саһарыахтаах. Күүскэ хаппахтыыбын, биир түүн (7 чаас) умса уурабын, халыҥ тугунан эмит сабабын. Сарсыныгар ылан хоспоххо түһэрэбин.
Оҕурсуу кыра эрдэҕинэ бүтүннүү туустуур ордук. Тууһа соччо биллибэт буоллаҕына, мөлтөх дии санаатахпына ити 6 ньуоскабар көрөн эбиэхпин сөп.
Быйыл кийиитим Наташа аһыытыҥы-минньигэм соустаах оҕурсууну бэлэмниир эрэсиэбин булан биэрбитэ. Онон, саҥа эрэсиэби боруобалаан туһанным.
Маны таһынан ийэм эрэсиэбинэн барыанньа буһарабын. Биһиги остуолбутугар барыанньа баар, ийэм үөрэҕэ буолуо. Дьүөгэлэрим билигин да эн ийэҥ чэйэ наһаа үчүгэй буолааччы. Уонна наар барыанньа, бурдук аһа баар буолара диэн ахталлар. Ийэм барахсан дэлэй астаах остуоллаах этэ.
Айылҕабыт барахсан ото-маһа, сибэккитэ, отоно, тэллэйэ – бу барыта араас дьаҥы үтэйэр, эмтиир дьоҕурдаахтар. Бэйэм агро-оскуолаҕа үлэлиир буолан, онно анаан кучу чэйи оҥордум. Духуопкаҕа уган ылар саҕана наһаа үчүгэй мүөт-кэмпиэт сыттаах буолар. Чэйэ да амтаннаах. Хатаран баран бааҥкаларга уган уураҕын. Син биир чэй-чэй курдук. Ол эрэн хатарыы эрэ диэн буолбатах. Барыта тус-туһунан түһүмэҕинэн буолуохтааҕын барытын толороҕун, түмүгэ минньигэс да минньигэс чэй буоларын туһугар. Бааҥканы арыйдахха сыта-сымара үчүгэйиин!
Ньээм-ньээм оттон мүөтү, ынахтаах буолан сүөгэй сүүрдүллүбүт үүтүттэн дьиэ сыырын эмиэ оҥорорум. Арааһы барытын оҥорор этим, билигин сааһыран сылааргыыр буолбуппун.
Бүгүн сарсыардаттан 2 бааҥка кабачок уонна 2 бааҥка тэллэй икратын оҥордум. Киэһэ өттүгэр сылайабын, ол иһин күүс-сэниэ баарына сарсыарда, күнүс оҥоро сатыыбын,” – диэн хоһуун санаалаах, бүгүрү үлэһит хоту сир Далбара кэпсиир. 
Тымныы, тыйыс хоту дойдуга биһиги биир дойдулаахпыт Елена Андреевна курдук сааһырары киэр кыйдаан, хас биирдии күнү үөрэ көрсөн, араас хайысхаҕа талаана арыллан, саҥа саҕахтары арыйсар ыал ийэлэрэ, эбэлэрэ үгүстэрэ үөрдэр. Мэлдьи итии чэйдээх, минньигэс астаах, истиҥ мичээрдээх эбээ сандалытын тула олорон ирэ-хоро кэпсэтэртэн ордук оҕо аймахха туох баарый бу күн сиригэр!
Сардаана Копырина