Дьарҕаалаахха норуот дьокутааттара Сергей Сивцев уонна Виталий Чикачев нэһилиэнньэни кытта көрүстүлэр.
Бу нэһилиэк олохтоохторо хотугу улуустарга барыларыгар турар сытыы кыһалҕалар — субсидированнай авиабилиэт, социальнай суолталаах эриэйсэлэр, сүрүн бородуукта тиэллиитин, сибээс, суол-иис тула ыйытыктары биэрдилэр.
«Арктика суолларын” бас дириэктэрин солбуйааччыта Сергей Сивцев өр сыллаах туруорсуубут туолан, кытыы нэһилиэктэр суолларын өрөспүүбүлүкэ балансатыгар ылан, 2026 сыл тохсунньу 1 күнүттэн «Арктика суоллара” тэрилтэ бэйэтин көрүүтүгэр ылла диэн эттэ. «Биһиги тэрилтэбит Саккырыырга баар учаастага тохсунньу 1 күнүттэн суолу көрөн-истэн тупсарыахтара. Бүгүн айаннаан кэллибит, суол хаачыстыбата мөлтөх диэн аһаҕастык этиэххэ наада, тэрилтэбит ылыстаҕына суол тупсуохтаах диэн былаанныыбыт. Эһиилги бүддьүөккэ эбии үп-харчы көрөммүт, нэһилиэктэр суолларын көрөллөрүгэр Эбээн-Бытантайдааҕы учаастакпытыгар эбии биир КА-700 уонна сэлээркэлэрин, бензиннэрин тиэнэллэригэр прицептаах топливозаправщигы ылыахтаахпыт уонна эбии тырахтарыыс ыстаатын көрүөхтээхпит, оччотугар биһиги тэрилтэбит күүскэ ылсан үлэлиэхтээх. Сыыйа-баайа суолбут тупсан иһэригэр үлэ-хамнас барыаҕа».
Үгүс мунньахтарга буоларын курдук, нэһилиэк олохтоохторо оскуола-саад тутуутун ыйыттылар. «Бүддьүөккэ көннөрүү быһыытынан Дьарҕаалаахха оскуола-саад боппуруоһун туруорсан киллэрбиппит. Ол эрэн, бүддьүөт үбүлээһинэ ыараханын бары билэн олоробут, 2-3 сылга саҥа тутуу суох буолуо дииллэр. Ол эрэн, биһиги тутуу суох буолла диэн ыһыктынан кэбиспэккэ ити боппуруоһу сыл аайы туруора сылдьыахтаахпыт,» — диэн Сергей Афанасьевич эттэ.
Кытыы нэһилиэк дьонун өссө биир тыын суолталаах боппуруоһа – социальнай суолталаах эриэйсэлэр. Сергей Сивцев: «Быйыл күһүн үбүлээһин ситэри көрүллүбэккэ социальнай суолталаах эриэйсэлэр көтүүтэлэр сүрдээх уустук буолбуттара. Эбии бүддьүөт чопчулааһыныгар харчы көрүллүөҕэ диэн эрэннэрбиттэрэ эрээри, бүддьүөккэ дохуот киирбэккэ үбүлээһин көрүллүбэтэҕэ. Онон, коммерческай тарыыбынан көтүү буолбута. Биһиги, Хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар уонна аартыка дьыалаларыгар кэмитиэт чилиэннэрэ, илии баттааммыт бүддьүөт көннөрүүтүгэр киллэрбиппит, билиҥҥи туругунан биһиги туруорсуубутунан 200 мөл. солк. тахса үп көрүлүннэ. Ол эрэн, урукку сылларга 400 мөл. солк. көрүллэрэ. Бүддьүөт чопчулааһына буоллаҕына хайаан даҕаны харчы көрүллэрин ситиһиэхтээхпит».
Дьарҕаалаах орто оскуолатын үлэһиттэрин үөрэх эйгэтигэр буолаары турар оптимизация, ыстааттары сарбыйыы долгутара көһүннэ. «Оҕобут ахсаана аҕыйах, 9 кылаас кэнниттэн орто анал үөрэхтэргэ киирбиттэрэ. Билигин оскуолаҕа 16 оҕолоохпут, уһуйааны кытта холбоон 30-ча буолар. Нэһилиэкпитигэр оскуола сабыллар түгэнигэр биһиги оҕолорбутун ким көрүөҕэй, урут интернат игин баар буоллаҕа. Биһиги курдук аҕыйах ахсааннаах үөрэнээччилээх оскуолалары көмүскүүргүтүгэр көрдөһүөм этэ», — диэн оскуола учуутала Нина Софронова эттэ.
Сергей Афанасьевич оптимизация өттүгэр сөпкө туруорсалларын, хотугу оройуоннарга оскуолаларга сарбыйыы ыытылларын хайдах да сатамматын туһунан эттэ. «Оскуолалар — нэһилиэнньэ, элбэх киһи үлэлиир тэрилтэлэрэ буолаллар. Ол иһин ону барытын өйдүүбүт уонна хотугу оройуоннарга оптимизация ыытымаҥ диэн СӨ Бырабыыталыстыбатын да, Үөрэх министиэристибэтин да кытта үлэлэһэ сылдьабыт».
Маны таһынан дьарҕаалаахтар «Ростелеком” интернет сибээһэ от ыйыттан ыла суоҕун туһунан эттилэр уонна бу боппуруоһу быһааралларыгар көрдөстүлэр.
Сардаана Копырина
Хаартыскаҕа түһэрдэ Семен Слепцов