9 ыйдаах, уһун унньуктаах кыһын бүтэн хоту сир олохтоохторо киин сиргэ күндү күҥҥэ сылаанньыйа айанныыр кэмнэрэ кэллэ. Ол эрэн, айан-сырыы ыараханыттан улахан кыһалҕаҕа кыһарыйтарбыт эрэ киһи айанныыр кыахтанна, балыыһаҕа көрдөрүнэ биитэр үөрэх, үлэ дьоно.
Холобур, Эбээн Бытантайтан төгүрүк сыл көтөр аалынан эрэ Дьокуускайга диэри тиийэҕин. Онтубут сыаната күн-түүн эбиллэн, 1 ч. 40 мүн. көтүү иһин 45000 солк. тиийэ үүннэ. Ааспыт сылга диэри өрөспүүбүлүкэбит салалтата эриэйсэ аайы чэпчэтиилээх билиэт туһанылларын хааччыйбыта олус табыгастааҕа. 2026 сылга олорбуппут сыччах диэбит курдук, бүддьүөт кырыымчыгынан чэпчэтиилээх билиэккэ үбүлээһин көрүллүбэтэ. Ил Дархан туһаайан этиитигэр аарктыка улуустарыгар чэпчэтиилээх билиэт үбүлээһинин кыһыл строканан, таарыллыбат гына оҥорор туһунан соруйбута. Ол эрэн, бу эмиэ бадаҕа кыаллыбата. Сыл саҥата 200 мөл. солк. билиэт чэпчэтиитигэр диэн көрүллүбүтүн, “Полярные авиалинии” авиахампаанньа 2025 сыллааҕы иэһигэр тутан ылбыттара, хампаанньа иннигэр иэс уопсайа 615 мөл.солк, маныаха эбии 40,5 мөл.солк. (за финансовое обеспечение в 2025 г.) диэн. Инники сылларга чэпчэтиилээх билиэккэ диэн 600 мөл.солк. көрүллэрэ, бу үбүлээһиҥҥэ 35 тыһыынча пассажиры сыл устата тиэйэр кыах баара. Бу боппуруоска СӨ тырааныспарка министиэристибэтэ араас схеманы толкуйдуу сатыылларын, ол эрэн бүгүҥҥү күҥҥэ үбүлээһин суоҕуттан кыһалҕаны кыайан тобулбаттарын эттилэр. “Чэпчэтиилээх билэт бырагыраамата өрөспүүбүлүкэҕэ 2012 сылтан үлэлээн, барыта 14 аарктыка улуустарын олохтоохторугар сүрдээх төһүү хааччыйыы буолара. Биһиги 14 аарктыка улуустарын пассажирдарын төгүрүк сыл чэпчэтиилээх билиэтинэн туһаналларын хааччыйарбытыгар 1,5 млрд.солк. кэриҥэ ирдэнэр. Бүгүҥҥү күҥҥэ өрөспүүбүлүкэҕэ экэнэмиичэскэй балаһыанньа кытаанаҕынан, бүддьүөт кырыымчыгынан биһиги 600 мөл.солк. алын кээмэйбит да суох» — диэн СӨ тырааныспарка миниистирин солбуйааччыта Ольга Рафаилова этэр.
Чэпчэтиилээх билиэт кыһалҕата ордук доруобуйа харыстабылыгар улахан охсуулаах буолла. Ыалдьыбыт киһи бэйэтин баҕатынан көрдөрүнэ барар кыаҕа суох буолла. Мобильнай быраастар кэлэннэр үгүс киһини куоракка баран көрдөрүнэллэрин сүбэлииллэр, ол эрэн 60 тыһ.солк. хамнастаах, аны эбии баран соҕотох иитээччи буоллаххына эн Айыылартан эрэ көрдөһөргөр тиийэҕин, биитэр хас да сыллаах кирэдьиит хабалатыгар киирэн(ону да биэрдэхтэринэ) оҕо-уруу айаҕын бары баайан баран, иэс -куус киирэн ыарыыгын бигэргэтэ барар кыахтанаҕын. Бу суолу киһи бары ылыммат, онон ыарыыны сэтэритэн эмтэммэт түһүмэҕэр да киллэрэр түгэннэр тахсыталыыллар. Онтон оҕо күүтэр дьахталлар скрининг диэн булгуччулаах чинчийиини иккитэ ааһаллара ирдэнэр. Оҕо күүтэр дьахталлары тиэйии боппуроуһа бу кыһын Дьааҥы улууһугар ыытыллыбыт Ил Түмэн Судаарыстыбаннай мунньах доруобуйа харыстабылын кыһалҕаларыгар мунньаҕар сытыытык турбута, көрүллүбүтэ. Ол гынан, ол эрэн, … үбүлээһин сибикитэ биллибэт, харчы суох.
- Биһиги ыарыһахтарбытын куоракка баран көрдөрүнэллэрин хааччыйарбытыгар чэпчэтиилээх билиэт суоҕа улаханнык оҕуста. «Об оплате проезда граждан к месту лечения в медицинские организации Республики Саха (Якутия), оказывающие специализированную медицинскую помощь, в том числе высокотехнологичную медицинскую помощь, по медицинским показаниям, и обратно» СӨ Бырабыыталыстыбатын 2012 сыл ыам ыйын 11 күнүнэээҕи 185№-дээх Постановлениетын Бэрээдэгэр олоҕуран 2020 сыллаах уларытыыны тутуһан тус араҥа дьон переченньара ыйыллар. Чопчу маннык строканан киирэн турар: Граждане, нуждающиеся по медицинским показаниям в специализированном обследовании в стационарных условиях и условиях дневного стационара и (или) стационарном лечении с применением высокотехнологичных методик:
- Дети до 18 лет в сопровождении родителя или законного представителя.
- Неработающие граждане, относящиеся к федеральным категориям льготников.
- Неработающие граждане из числа ветеранов тыла, реабилитированных лиц и лиц, признанных пострадавшими от политических репрессий, ветеранов труда.
- Неработающие пенсионеры.
- Беременные женщины для родоразрешения по медицинским показаниям.
- Доноры для трансплантации органов.
- Медицинские работники, сопровождающие тяжелых больных.
- Граждане, нуждающиеся в проведении хронического амбулаторного диализа, в части оплаты проезда от места постоянного проживания до места проведения хронического амбулаторного диализа, находящегося в другом населенном пункте Республики Саха (Якутия), в пределах выделенных бюджетных ассигнований.
- Следующие категории малоимущих граждан, признанные таковыми в соответствии с Федеральным законом от 05 апреля 2003 г. N 44-ФЗ «О порядке учета доходов и расчета среднедушевого дохода семьи и дохода одиноко проживающего гражданина для признания их малоимущими и оказания им государственной социальной помощи»:
- 1. Граждане, признанные в установленном порядке безработными;
- 2. Работающие и проживающие в арктической зоне Республики Саха (Якутия).
- 3. Нуждающиеся в оказании высокотехнологичной медицинской помощи в федеральных медицинских организациях, в части оплаты проезда с места постоянного проживания, расположенного в арктической зоне Республики Саха (Якутия) до города Якутска.
Ол эбэтэр, бу бэрээдэгинэн куоракка баран балыыһаҕа сытан эмтэммит, биитэр эпэрээссийэни ааспыт дьоҥҥо. Манна 9 пууҥҥа кыра дохуоттах дьон бары киирбэттэр диэн сөпкө өйдүүр тоҕоостоох. Айан ороскуотун толуйууга ирдэнэр докумуоннарга туһанааччы кыра дохуоттааҕын туһунан ыспыраапка биир сүрүн ирдэбилинэн турар. Ааспыт сылга киин балыыһаҕа 5 мөл.солк. тахса сууммалаах 136 квота бэриллибитин ыарыһахтар толору туһаммыттара. Ол эбэтэр 1 кыбаарталга ортотунан 36 киһиэмтэнэ барбыт. Онтон быйыл маҥнайгы кыбаарталга 32 квота кэлбит, иккис кыбаарталбытыгар диэн 19 эрэ квота ыыттылар. Онон, сорох ыарыһахтарбытыгар харчы тиийбэт. Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтигэр сайаапка ыытан турабыт, быһаарыыта кэлэ илик. Бырайыас сыаната ыарахана олус сытыы кыһалҕа буолла. Холобур, СӨ Бырабыыталастыбатын Дьаһалыгар олоҕуран эпэрээссийэҕэ барар оҕоҕо уонна ийэҕэ кэлэ-бара бырайыастара төлөнүөхтээх. Бу икки киһиэхэ ортотунан 150-ча тыһ.солк. Искэн ыарыылаахтарбыт эмиэ булгуччу Дьокуускайга эрэ ыытыллар тус эмтэниилэрдээхтэр, кинилэри эмиэ булгуччу бырайыас төлөбүрүнэн хааччыйыахтаахпыт. Төрүү барар дьахталларга эмиэ булгуччу төлөнүөхтээх. Аны ардыгар үбүлээһин харчыта суох буолан хаалар, оччотугар эмиэ кэккэ кыһалҕалар үөскүүллэр. Онон, чэпчэтиилээх билиэт боппуруоһа быһаарыллара сүрдээх суолталаах дии саныыбын, — киин балыыһа кылаабынай бырааһын э.б.к.т. Семен Винокуров.
«Биһиги курдук, уустук суоллаах-иистээх уһук хоту улуустар олохтоохторугар чэпчэтиилээх билиэт улахан өйөбүл этэ. Хомойуох иһин, бу сүрдээх туһалаах, наадалаах, табыгастаах бырагыраамаҕа быйылгы сылга үбүлээһин суох. Биһиги улуус, нэһилиэк баһылыктара хоту улуус олохтоохторун ааттарыттан араас таһымнаах мунньахтарга, көрсүһүүлэргэ булгуччу таарыйар тыын суолталаах, биир сүрүн кыһалҕалаах боппуруоспут буолар. Ааспыт кыһын бырабыыталастыба отчуотун саҕана хас нэһилиэк аайы бу боппуруос сытыытык турбута. Онуоха Ил Түмэн дьокутаата Сергей Сивцев өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүгэр ыам ыйыгар эбии үбүлээһин киирдэҕинэ, чопчулааһыҥҥа бу боппуруоска үлэлэһиэхпит диэн дьокутааттар сүбэлэспиттэрин эппитэ. Ааспыт муниципалитеттар баһылыктарын сийиэстэригэр, Москуба куоракка “Малая Россия-сила Родины” форумҥа эмиэ туруорсубуппут, эппиппит. Чэпчэтиилээх билиэт суоҕуттан биһиги оҕолорбутун, дьоммутун араас таһымнаах күрэхтэргэ, тэрээһиннэргэ ыытарбыт олус күчүмэҕэй буолла, күүскэ оҕуста, кэнчээрибит сайдыытын атахтаата диэххэ сөп, “-улуус Аҕа баһылыга Иннокентий Стручков .
Көрөрбүт курдук, чэпчэтиилээх билиэт — тирээн турар кыһалҕа. Модун Сахабыт сирин салалтата тыйыс усулуобуйалаах хоту сир олохтоохторун биир сүрүн өйөбүллэрин үбүлээһинин сотору кэминэн быһаарыахтара диэн эрэнэ кэтэһэбит.
Яна Рожина